![](https://static.wixstatic.com/media/6d6982_6991a3164e264f05888b0860a2f15c87~mv2.jpg/v1/fill/w_980,h_347,al_c,q_80,usm_0.66_1.00_0.01,enc_auto/6d6982_6991a3164e264f05888b0860a2f15c87~mv2.jpg)
Bibliotheek
Deze lijst bevat bij ons bekende uitgaven en publicaties over hofjes in ons land en in het buitenland. Wij realiseren ons dat de lijst (nog) niet compleet is. Belangstellenden die menen dat zij de lijst zouden kunnen aanvullen, worden verzocht die gegevens aan het Hofjesberaad te mailen: info@hofjesberaad.nl
Algemeen (Nederland)
• Boer, Dick E.H. de, Tussen 'Goidscameren’ en hofjes. De ontwikkeling van charitas en ouderenzorg in Nederland tot ca. 1600. Den Haag, 2020
• Cardozo, R.L., R. Spruit en F. Suyderhoud, Hofjes in Nederland, Haarlem, 1977*
• Dijkstra, J., De hofjes van Nederland, Alphen aan de Rijn, 1993*
• Dorren, Ilse, Langs Hofjes. Routes in Nederland en België, Utrecht / Antwerpen, 1994*
• Graswinckel, D.P.M., Nederlandsche hofjes, Amsterdam, 1944
• Hoogstraten, Dorine van, Open en besloten. Het hofje is terug van nooit weggeweest. Den Haag, 2014
* Kingma, Vibeke, Traditie in beweging. Nederlandse hofjes in de periode 1800-1940.Den Haag, 2018
• Looijesteijn, Henk, Hofjes als paleizen. Stichters en bewoners in de 17de en 18de eeuw. Den Haag, 2014
• Looijesteijn, Henk, Bevorderaars van het goede. Een kleine bestuursgeschiedenis van het Nederlandse hofje. Den Haag, 2016
• Looijestein, Henk, Hofjes over de grens. Een Europese erfenis. Den Haag, 2021
• Wilms Floet, Willemijn, Het hofje. Bouwsteen van de Hollandse stad 1400-2000. Nijmegen/Delft 2016
• Wilms Floet, Willemijn, Oases in de stad. Het hofje als architectonisch idee. Rotterdam 2021
Algemeen (Friesland)
• Karstkarel, Peter en Leo van der Laan: Friese hofjes. Gasthuizen, Diaconiehuizen en Armenhuizen, Friese Pers Boekerij BV Leeuwarden, 2007
Alkmaar
• Vis, Jurjen, Hofjes van Alkmaar. Provenhuizen, Huizen en Hofjes in Alkmaar, Alkmaar, 2013
• Kalverdijk, Steven en Rob de Vries, De onderste steen boven. Het Wildemanshof te Alkmaar bouwhistorisch aan de tand gevoeld, Alkmaar, z.j.
• Kingma, Vibeke, Pius Stichting,140 jaar. Van barmhartigheid tot beschikbaarheid, Alkmaar 2012
Amersfoort
• Kemperink, J.H.P., De Stichting De Poth, Amersfoort, 1980
• Rijckevorsel, Laetitia M. L. van, De Stichting “De Poth”. Een lange geschiedenis in kort bestek. Amersfoort, 1990
• Verwers, W.J.H., De Armen de Poth middeleeuwse institutie, eigentijds hofje, Amersfoort 2016
Amsterdam
• ‘Honderd jaar hofje in Zuid. In het verleden ligt het heden en het nu wat worden zal’, Amsterdam, 2013
• 300 jaar Grill's Hofje. 1721-2021, Den Haag, 2021
• Alings, H.W., Amsterdamse Hofjes, Amsterdam, 1965
• Bueters, Philip, Uit de brand. De geschiedenis van het Sint Janshuis, Oudezijds Achterburgwal Amsterdam, Amsterdam, z.j.
• Bruggeman, M., Het Hofje De Zeven Keurvorsten, Amsterdam 2010
• Donga, H., Christoffel van Brants en zijn hofje. Hilversum, 2008
• Dijk-Sijbrandi, J. van, Wittenberg, Evangelisch-Luthers Oude Mannen- en Vrouwenhuis Amsterdam, 2007*
• Fafié, Th.A., De Molenpage-Stichting, Den Haag, 2014
• Fafié, Th.A., Schuiling gezocht. De Lutherhof aan het Staringplein te Amsterdam (1909-2009) ’s Gravenhage 2009
• Grobbe, F.H., Van Brants Rus Hofje, Amsterdam, Amsterdam, z.j.*
• Grobbe, F.H., Lutherhof. Amsterdam, 1909 – 1984*
• Groot, André de, 100 jaar Lutherhof. Ontvangst, Open Huis en Bewonersfeest. Amsterdam, 2009
• Hooyschuur, Cees (Red.), Restauratie P.W. Janssenhofje 1895-2010, Wormerveer, 2010
• Kuipers, C., Oudheusden, E.van, Donga, H.C., Laarschot, D. van de, Wonen, werken en studeren aan de gracht. Twintig jaar studenten op het Van Brants Rus Hofje, Amsterdam, z.j.
* Looijesteijn, Henk, ‘Salig sijn de barmherigen”: Cornelia Elisabeth Occo (1692-1758), hofjesstichtster. Lezing Occo Hofje, Amsterdam, 2019
• Margry, P.J. (red.), Hofje van Brienen, Twee eeuwen Amsterdams hofjesleven. Amsterdam / Hilversum, 1997*
• Margry, P.J., ‘In uijterste Deftigheijt en Perfectie’, Occo Hofje, in: Bulletin KNOB
• Margry, Peter Jan, Jenny Reynaerts, Jurjen Vis, Het verdwenen hofje. Het Henriëtte Hofje, zijn stichters en hun erfgoed, Nijmegen 2017
• Remmerts de Vries, H.W.P., Wonen op een hofje, 250 jaar Rozenhofje
• Vels Heijn, A., De hofjes van Amsterdam. ‘Door menschlievendheid gedreeven’ Amsterdam 2005
• Vels Heijn, Annemarie, 400 jaar Sint-Andrieshofje in Amsterdam, Wormerveer, 2013
• Weerheijm, T., R. Lopes Cardozo en P. van der Zwan, Hofjes in Amsterdam, Amsterdam, 1979
• Wiersma, Geertje, Van Weduwen en doghteren. Amsterdamse Hofjes in de Republiek, Scriptie UvA, Amsterdam, 1992
• Paradijsje in de Jordaan. 375 jaar wonen in het Raepenhofje. Redactie: Carolien van Swinderen, Ernestien Jensema, Anke Meijerink, Alexandra Hopperus Buma
Arnhem
• Leppink, G.B., het Sint Catharinae Gasthuis in Arnhem in de eerste vier eeuwen van zijn bestaan (1246-1636), Hilversum 1996 *
Bennebroek
• Verkaik, M., Een Hofje in Bennebroek. Wetenswaardigheden over de Van Verschuer Brants Stichting 1898 – 1988. Bennebroek, 1988 *
Bolsward
• Keikes, W.H., Sint Anthoon te Bolsward. Uit de rijke historie van het ‘rijcke’ gasthuis. Herdruk uit de Vrije Fries van 1966. Emmeloord, 1998
Breda
• Rasenberg, M.M.M., Viering 750 jaar Begijnhof Breda. Breda, Begijnhof Breda, 2018
Den Haag
• Ballegoijen de Jong, J.P.A. van, Hofjes in de Hofstad, Baarn, 1975*
• Creveld, I.B. van, ‘Een stadje in de stad’. De Van Ostadewoningen, Den Haag, z.j.
• Dirkzwager, J.M., In Den Haag daar woont niet alleen een graaf, Den Haag, 2006
• Dirkzwager, J.M., In Den Haag daar woont niet alleen een graaf, Den Haag, 1979
• Hoogstraten, Dorine van, Koninklijke Haagse Woningvereniging van 1854. De bouwgeschiedenis van een kleine, onafhankelijke vereniging, Bussum, 2013
• Koopmans, Drs.B., De verborgen stad; 115 hofjes in Den Haag, Den Haag, 2005
• Looijesteijn, Henk, Vierhonderd jaar Heilige Geesthofje Den Haag, Den Haag 2016
• Rossel, Gerda, Hofje van Hoogelande 1669-2007, Den Haag, 2007
• Schwencke, J., Oude Haagse hofjes en godshuizen, Zaltbommel, 1975*
• Stal, Een speelhuis voor regenten. De bouw van het Hofje van Nieuwkoop en zijn regentenhuis 1648-1661, 2019
• Teunissen, Marcel, De Papaverhof van Jan Wils, Rotterdam, 2017
• Verweij, M.S., Het hofje van Nieuwkoop te 's-Gravenhage, 1992
• Hofjes in de Hofstad, Verslag bijeenkomst 28 augustus 2001
Dordrecht
• Heiningen, Elisabeth van, Voor een ander, met genoegen, zonder voordeel. De Regenten- of Lenghenhof 1756-2006. Rotterdam, z.j.
• Balm-Kok, Angenetha, Gijsbert de Lengh, stichter van de Regentenhof, Dordrecht 2017
Dronrijp
• Huber, mr F.G.A., Schatzenburg en Vredenhof te Dronrijp, artikel in De Vrije Vries, 68e deel (1988), blz. 63 t/m 84*
Edam
• Stichting Proveniershuis Edam 450 jaar, Edam, 2005*
Groningen
• Boon, M., H. Buikema-Kap e.a., Stille plekjes achter de poort, rondgang langs Groninger gasthuizen, Groningen, 1978 *
• Botke, IJnte, Hidde Feenstra, Martin Hillenga, Paul Holthuis, René Nip, Sigrid van Woerkom, Tot Hulp en troost. Het Heiligen Geest Gasthuis in Groningen, Groningen, 2016
• Brink, R.J.H., Mepschen Gasthuis 530 jaar Voogdij, Groningen, 2009
• Hartigh, Edith den, Sint Geertruids- of Pepergasthuis, Groningen, z.j.*
• Holthuis, Paul, Roode Wezen in Groningen. Het Roode- of Burgerweeshuis Groningen (1599-1999), Groningen, 1999
• Werff, E van der, R. Overbeek en B. Havinga, Van Anna Varwers Convent tot Zuiderkerk, Groningen, 2005
• Wanroij, F. van, 3 Groninger Gasthuizen, Bedum, 2004*
Haarlem
• Aar, Joke van der, Hofjes in Haarlem, Haarlem, 1983*
• Bosch-Vervoort, Barbara van den, De Doopsgezinde Haarlemse Hofjes. Zuiderhofje – Wijnbergshofje – Bruiningshofje – Blokshofje, Haarlem, 1999*
• Brand, Willem, Wij zijn Codde en Van Beresteyn.Haarlem 2019
• Cerutti, Wim, De weldadige hofjes van Pieter Janszoon Codde en Nicolaas van Beresteyn in Haarlem,. Haarlem 2019
• Craandijk, J., De Haarlemsche Hofjes. Aanvullingen en verbeteringen, Haarlem, 1910 *
• Diekman, A., D. Floors, P. Groeneveld, M. Poldermans en P.F. Schlicher, De Gravinnehof. Het hofje van de 21e eeuw, Haarlem, 2001*
• Dijkstra, Mary, Haarlemse Hofjes in beeld, Heemstede, 2002
• Dirks, J.C., Het Bruinings Hofje, Haarlem, 1940
• Fafié, Arno, Tony Lindijer, Alice Nederkoorn, 400 jaar Lutherse Kerk Haarlem, Haarlem 2015
• Gulick, R.J.F. van, Hofmaken in Haarlem. Het hofjesherstel, Haarlem, 1991
• Haan, Hilde de en Ids Haagsma, Oases. Wonen in hoven en hofjes, Haarlem, 1997 *
• Hammann, Peter, Het Hofje de Bakenesserkamer, Haarlem, 1997
• Jaspers, Gerard, Inden Groenen Tuin, Het Haarlemse hofje van Trijn Jansdochter Amen, Haarlem 2011
• Kurtz, Gerda H., Het Proveniershuis te Haarlem, Haarlem, 1979
• Kurtz, Gerda H., Heer Staats zijn schat. Kort verhaal van het Hofje van Staats, Haarlem, 1966*
• Kurtz, G.H., Haarlemse Hofjes, Haarlem, 1951
• Kurtz, G.H., Haarlemse Hofjes, tweede, geheel herziene en bijgewerkte druk), Haarlem, 1972
• Leeuwen, Ko van, Als een geheime tuin. 140 jaar Essenhofje, Haarlem 2007
• Peetoom, L. en L. van der Hoek, Door gangen en poorten naar de hofjes van Haarlem, Leiden, 2001*
• Schoorl, John en Wim de Wagt, Verderop in een muizehokkie. Twintig Haarlemse Hofjes en hun Bewoners, Haarlem, 1992
• Speet, B.M.J., Het Hofje van Willem van Heijthuijsen, Haarlem, 1995
• Speet, B.M.J., 500 jaar Hofje van Loo, Zwolle, 1989
• Temminck, J., M. Poldermans en W. van Schaik, Frans Loenenhofje 1607-2007, Haarlem, 2007
• Temminck, J., Langs Haarlemse Hofjes, Haarlem, 2008
• Verlaan, A. & M.A.J. Wansbeek-Zijbrands, Staats & Noblet, de geschiedenis van twee Haarlemse Hofjes, Vianen/Vleuten, 1992
• Vogelsang, Hans, Het Zuiderhofje te Haarlem, Haarlem 1992
• Vroom, Loes, Hofjes in Haarlem, Haarlem, 1988
• Wit, Eva Maria de, Eric J. Coolen, Willem van Heijthuijsen, Haarlem 2018
Hoorn
• Boschma-Aarnoudse, C., Sint-Pietershof te Hoorn, Hoorn, 1993*
• Jeeninga, W., Het Claas Stapels Hofje in Hoorn, Hoorn, 2002
• Regter, Hans, 400 jaar regenten in het Sint-Pietershof, 1618-2018. Hoorn, 2019
Leerdam
• Groot, B.J. de, Twee eeuwen hofje van Van Aerden, Leerdam, 1994
• Looijesteijn, Henk, Alle familiën hebben armen en rijken. 250 jaar Hofje van Mevrouw van Aerden te Leerdam, Leerdam 2022
Leeuwarden
• Sint Anthoon in steno, groen en steen, Leeuwarden, 1990
• St. Anthony Gasthuis, 1424-1925, Leeuwarden, 1925
• Van Gasthuis tot Fundatie. Bij de totstandkoming van de nieuwe Ritske Boelema Fundatie, Leeuwarden, 1988
• Haersma Buma, B. van, Boshuisen Gasthuis te Leeuwarden, Leeuwarden, 1999
• Plaisier, Leendert, Marieke van Zanten en Rita Mulder-Radetzky, Het Sint Anthony Gasthuis. De ouden tot nut, de zwakken tot stut. Leeuwarden, 2006*
• Rattink, Corien, Een boterham met geraspte kaas. Katholieke zorg in Leeuwarden 1580-2000, Leeuwarden, 2011
• Vlas, Dr. C., De verering van Sint Anthonius en de stichting van het Sint Anthony Gasthuis in Leeuwarden, Leeuwarden, 2009
Leiden
• Bundel: De Leidse Hofjes 2, Leiden, 1973*
• Bundel: De Leidse Hofjes 8, Leiden, 1978 *
• Bundel: De Leidse Hofjes 11, Leiden, 1982 *
• Boersma, Frits en Greet Dusseldorp-Kingma, Regenten en kuise maagden. 350 jaar Eva van Hoogeveenshofje, Leiden, 2007
• Leermakers, Ine, en Frouike I. Welling, Door gangen en poorten naar de Leidse Hofjes, Leiden, 2001
• Leermakers, Ine, en Wietske Donkersloot, Wonen om Gods wille in Leidse Hofjes, Leiden, 2007*
• Spruit, Ruud en Simone Spruit-Tijmstra, Alle Leidse Hofjes, Alkmaar, 2012*
• Türck, H.M., Die Leidener Wohnstiftungen vom 15. bis 17. Jahrhundert, Aken, 1989*
• Langs de Leidse Hofjes / Along Leiden’s Almshouses, Leiden, 1996
Maastricht
• Evers, I.M.H., Het Sint-Martinushofje, Maastricht, 1995*
Marssum
• Heemstra, M.J. Barones van, Heringa-State en het Popta Gasthuis te Marssum, Marssum,
• Oldersma, Lourens (Red.), Dr. Henricus Popta over zijn leven en nalatenschap. Marssum, 2012
Rotterdam
• Boddaert, Joris, Vrouwe Groenevelt’s Liefdesgesticht 1816 – 1994, Rotterdam, 1994
• Kok, Govaert, Rudy Voogd, Coen Willemse, ‘Vrij wonen met zakgeld toe!’ Kuyl’s Fundatie 1814-2014, Rotterdam 2014
Schiedam
• Jansen, J.J.M., Zevenhonderd jaar Sint-Jacobs-gasthuis te Schiedam, Schiedam 1982*
Utrecht
• Berkel, Remon van en Heimerick Tromp, De ‘Beyers Kameren’, Utrecht, 2000
• Dankers, J.J. en J. Verheul, Als een groot particulier huisgezin; opvoeden in het Utrechtse Burgerweeshuis tussen caritas en staatszorg, Zutphen, 1991*
• Kam, René de, Voor de armen alhier, Utrecht 1998
• Muller Fz, S., Stichtingsbrieven van Utrechtse gasthuizen, Utrecht, 1905*
• Visser, Kees, Knap en fatsoenlijk, drie 19de eeuwse protestantse woonbuurtjes in Utrecht oost, Utrecht 2014
• Wagenaar, C.W., Vrije woningen te Utrecht, Utrecht, 1913 *
Zwolle
• Hove, Jan ten, Het Vrouwenhuis te Zwolle, Zwolle, 1994*
* Hove, Jan ten en Saskia Zwiers, Hofjes in Zwolle, Zwolle, 2017
Begijnhoven in Nederland en België:
• Aerschot, Suzanne van, Michiel Heirman, Flemish Beguinages World Heritage, Leuven, 2001
• Dijk, Ger van, Van ‘Der Beghinenlande’ tot Begijnhof te Amsterdam, Amsterdam, 2004
• Heirman, Michiel, Langs Vlaamse Begijnhoven, Leuven, 2001
• Koorn, F.W.J., Begijnhoven in Holland en Zeeland gedurende de middeleeuwen, Assen, 1981 *
• Tisseghem, R en J. Daemen, Begijnhoven; vroeger en nu; ‘Neerstigh tot eere Gods’ Groot-Bijgaarden, 1994*
Buitenlandse Hofjes:
• Adams, Madeleine, Charlie MacKeith, Ian Mills, Boone’s Chapel, London, 2010
• Andresen, Rainer, Lübeck, Wohngänge und Stiftshöfe, Lübeck, 1992
• Caffrey, Helen, Almshouses in the West Riding of Yorkshire 1600-1900, Norfolk, England, 2006
• Howson, Brian, Houses of Noble Poverty. A history of the English Almshouse. Sunbury-on-Thames, 1993
• Improving old… Building new, The National Association of Almshouses, The Almshouses Gazette, Nr. 191, 2003
Diversen:
• Bleeker, B.L., Het Maagdenhuis, 1991
• Brinke, Adrie ten, Lotje Eikelboom. Een leven lang wonen. Huisvesting en zorg. Amsterdam, 1999
• Bruin, Renger de, Mieke Heurneman en Frank van der Veeke, Van Aalmoes tot AOW. Zes eeuwen ouderenzorg in een Nederlandse stad. Utrecht, 1996*
• Gerwen, J. van en M. van Leeuwen, Studies over zekerheidsarrangementen. Risico’s, risicobestrijding en verzekeringen in Nederland vanaf de Middeleeuwen, Amsterdam, 1998*
• Hueting, Ernest, Het perspectief voor jongeren, Amsterdam 2000
• Jong, Andries de (red.), Teun Leopold, Tom Segers en Bianca de Vries. Het profiel ouderenadviseur. Amsterdam, 1997
• Lit, G. van, Nieuwe hofjes in de stad, mei 2008
• Loo, L.F. van, ‘Den arme gegeven…. Een beschrijving van armoede, armenzorg en sociale zekerheid in Nederland, 1784-1965, Haarlem, 1981*
• Manco, Jean, The Spirit of Care. The eight hundred year story of St. John's Hospital Bath. Bath, 1998
• Melief, P.B.A., De strijd om de armenzorg in Nederland 1795-1854, Groningen, 1955 *
• Mens, Noor, Cor Wagenaar. De architectuur van de ouderenhuisvesting. Bouwen voor wonen en zorg. Amsterdam, 2009
• Mittelmeijer, Marijke, De goede huismeester, zj
• Sanders, L.H.J.M. Grensverkenning tussen thuiszorg en het verzorgingshuis: reikwijdteverbreding-WBO in praktijk, Ministerie van VWS. Rijswijk, 1994
• Schama, S., The embarrassment of Riches; an interpretation of Dutch culture in the Golden Age, 1988 *
• Schuijt-Lucassen, N.Y., Hofjes met perspectief. Al eeuwen een moderne woonvorm voor ouderen, Bussum, 1997*
• Spaans, J., ‘Weduwen, wezen en vreemdelingen. Sociale zorg en tolerantie’ in: Thimo de Nijs en Eelco Beukers (ed.), Geschiedenis van Holland 1572 tot 1795, Hilversum, 2002, blz. 255-286 *
• Spaans, Joke, Armenzorg in Friesland. 1500 – 1800. Hilversum / Leeuwarden, 1997 *
• Valk, L. van der, Van pauperzorg tot bestaanszekerheid; Armenzorg in Nederland 1912 – 1965, Amsterdam, 1986
• Vlis, I. van der, Leven in armoede. Delftse bedeelden in de zeventiende eeuw, Amsterdam, 2001*
• Diverse auteurs, “Handboek voor Hedendaagse Hofjes. Wat kan het aloude hofje betekenen voor nieuwe vormen van collectief wonen in deze tijd?”, 2014. ISBN: 978-90-807386-0-7
• Onder redactie van: Martijn Huisman, Suzanne van Rhijn en Noëlle Sant, “Het heft in eigen handen? Ervaringen van ouderen met regie in de zorg”. LASA, VU University Press, Amsterdam, z.j.
• Brinkgreve, G., G. Prins, R. Roegholt, Het Roomsch Catholyck Oude Armen Comptoir te Amsterdam, 1983
• Grensverkenning tussen thuiszorg en het verzorgingshuis: reikwijdteverbreding – wbo in praktijk. Min. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 1994
• Splitsen of knopen? Over volkscultuur in Nederland, 2009
• Ageing well. A collection of innovative thinking. The Whiteley Foundation for Ageing Well. Whiteley Village 1917-2017
* Niet aanwezig in de bibliotheek van het Landelijk Hofjesberaad te Haarlem